01_Natuur landschap cultuur - copy
01_Natuur landschap cultuur - copy

2.4.1 Natuur, landschap en cultuurhistorie

Waar hebben we mee te maken?

Uit alles blijkt dat Oirschot ‘gezegend’ is met vele kwaliteiten op het gebied van natuur, landschap en cultuurhistorie. Natuur, landschap en cultuurhistorie hebben onze omgeving gevormd en bijgedragen aan de samenleving die we nu zijn. Het missionstatement spreekt niet voor niets over ‘Oirschot: monumentaal, ondernemend en groen’. Uit de ophaalsessies is duidelijk gebleken dat Oirschot deze kwaliteiten koestert, maar daardoor niet in een museum wil veranderen. Daarbij staat het Oirschots landschap niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een groot natuurlijk en landschappelijk netwerk dat zich tot ver over de regio uitstrekt en zich niet begrensd weet door bestuurlijke grenzen.

  • Natuur: geconcentreerd in enkele grote natuurgebieden en landgoederen en in de beekdalen. Daarnaast verspreid voorkomend in de vorm van bosjes, landschapselementen, waterpartijen en groen in de bebouwde omgeving.
  • Landschap: Herkenbaar zijn de beekdalen, het kampenlandschap (oude bouwlanden) en de jonge ontginningslandschappen.
  • Cultuurhistorie: manifesteert zich in landschapstypering en –kenmerken, zoals oude bouwlanden en waardevolle lanen. Daarnaast in de vorm van de vele monumenten en de verhalen die Oirschot rijk is. Denk aan het historische centrum van Oirschot. Maar ook de historische buitenplaatsen, het agrarische, religieus, bestuurlijk, militair en industrieel erfgoed op tal van plaatsen in de gemeente.

Wat willen we bereiken?

  • Wij willen de kwaliteit van onze natuur, het landschap, de cultuurhistorie en onze monumenten op minstens het huidige niveau behouden;
  • Verandering moet mogelijk zijn. Wij streven niet naar een ‘openluchtmuseum’. De verandering moet wel de kwaliteit per saldo waarborgen of versterken, ook als daar financiële inspanningen voor nodig zijn.

Wie doet wat?

Het sleutelbegrip voor de gemeente is samenwerking met alle betrokkenen op dit thema om samen tot integrale oplossingen te komen. De gemeente ziet voor zichzelf een rol als intermediair: partijen verbinden, gesprekken tot stand brengen, faciliteren van het proces. De gemeente heeft zeer bescheiden middelen beschikbaar om gebiedsopgaven uit te voeren. Voor particuliere initiatieven en regionale opgaven geldt dat binnen de projecten zelf middelen gegenereerd moeten worden om de kwaliteiten te realiseren en in stand te houden.

Om het kwaliteitsniveau te handhaven past vooral een regierol op het behoud en de versterking van kwaliteiten bij het beoordelen van nieuwe initiatieven:

  • We vervolgen de weg die in 2012 is ingezet met de kadernota IV en het bestemmingsplan Buitengebied, fase II en de handreiking Landschapsinvesteringsregeling die als bijlage bij het bestemmingsplan is opgenomen. Met dit beleid en bijbehorende regels zijn we vooralsnog in staat het huidige kwaliteitsniveau te handhaven;
  • De regierol van de gemeente richt zich op versterking van de landschappelijke hoofdstructuur. landschappelijke inpassing van lokale initiatieven is een verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer.
  • Om de kwaliteiten en kenmerken die bepalend zijn voor de kwaliteit van natuur, landschap en cultuurhistorie veilig stellen, maar niet in dwingende kaders te vervallen, maken we een inspiratieatlas. Hierin geven we goede voorbeelden die initiatiefnemers inspireren om tot oplossingen te komen die de kwaliteiten van natuur, landschap en cultuurhistorie versterken op een wijze die bij Oirschot past.

Op een aantal aspecten wil de gemeente actiever naar voren treden door onder andere het belang van innovatie te stimuleren:

  • Naast beleid en regels wil de gemeente innovatieve ideeën en nieuwe verdienmodellen die de kwaliteiten van natuur, landschap en cultuurhistorie kunnen behouden en versterken, stimuleren en faciliteren;
  • Ruimere (gebruiks)mogelijkheden bieden voor nieuwe functies in monumentale gebouwen, zodat er een beter verdienmodel ontstaat en leegstand wordt voorkomen;
  • Cultuurhistorie meer en beter koppelen aan toerisme en recreatie (bijvoorbeeld door routestructuren af te stemmen op de cultuurhistorische plekken van betekenis). Hierbij zoekt de gemeente de samenwerking met recreatieondernemers, gemeenten in de regio, provincie, cultuurhistorie- en landschapsorganisaties.