05_Oostelbeers - copy
05_Oostelbeers - copy

2.5.5 Buitengebied

Onder het thema natuur, landschap en cultuurhistorie zijn de kwaliteiten van het buitengebied nadrukkelijk benoemd. Daarnaast heeft het buitengebied ontegenzeggelijk kwaliteiten als productiegebied voor voedsel en als recreatiegebied. Kwaliteiten die niet alleen van groot belang zijn voor de inwoners van de gemeente, maar ook voor de hele Brainport. Toeristisch-recreatief gaat de aantrekkingskracht van het buitengebied van Oirschot nog verder.

Waar hebben we mee te maken?

Het buitengebied van Oirschot kent niet alleen kwaliteiten. Er is ook sprake van knelpunten en tegengestelde belangen. Zo balanceert de veehouderij op de grens van wat we qua leefklimaat, gezondheid en kwaliteit van het landschap, de bodem, de lucht en het water aanvaardbaar vinden.

Het in stand houden van onze kernkwaliteiten voor dit gebied vraagt om vernieuwende ideeën rondom realisatie, beheer en bekostiging ervan.

De attractiviteit van ons buitengebied als hoogwaardig recreatief uitloopgebied wordt binnen de gemeente en ver daarbuiten onderkend. De gestage transitie van ‘overwegend agrarisch gebied’ naar ‘een gebied met agrarisch en recreatieve functies’  brengt een continu spanningsveld aan het oppervlak. Het gaat dan bijvoorbeeld om een duurzame verhouding tussen recreatie, de draagkracht van natuur en landschap en de wederzijdse beperkingen tussen met name de milieugevoelige functies (zoals wonen en verblijfsrecreatie)  en de agrarische sector.

Tot slot zijn er nieuwe maatschappelijke opgaven in het buitengebied, zoals de verschuiving in beheer en bezit van landbouwgronden, de toenemende functiemenging, de transformatie van vrijkomende (agrarisch) bebouwing (VAB’s), de energietransitie en de klimaatbestendigheid.

Het buitengebied van Oirschot bestaat uit landbouw- en natuurgebieden, landgoederen, verspreide bebouwing en een aantal buurtschappen. Deze buurtschappen zijn met hun buurtverenigingen in een leefbaarheidsnetwerk verenigd.

Wat willen we bereiken?

Onder de thema’s natuur, landschap en cultuurhistorie, landbouw en recreatie hebben we per sector aangeven wat we willen bereiken. Voor het gehele buitengebied kunnen we stellen dat we op zoek zijn naar een nieuwe balans. Naast deze drie belangrijkste sectoren in het buitengebied spelen onderwerpen als gezondheid, dierenwelzijn, energietransitie, kwaliteit van bodem, water en lucht, klimaatbestendigheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen een steeds grotere rol. Om die reden wil de gemeente de dialoog met de diverse partijen aangaan of voort zetten, waarbij het resultaat een gezamenlijk standpunt over de volgende onderwerpen is:

  • De toekomst van de veehouderij in Oirschot; hebben we onze zaken goed geregeld binnen het bestaande beleid of moeten we vervolgstappen zetten? En zo ja, welke zijn dat dan?
  • Binnen de energietransitie die plaats moet vinden (energieneutraal in 2040) moeten we met elkaar bepalen welke mogelijkheden we zien in het buitengebied. De discussie hierover is al gestart;
  • De betaalbaarheid van beheer en onderhoud van natuur en landschap staan onder druk. Nieuwe verdienmodellen zijn nodig om het in stand houden van onze kernkwaliteiten betaalbaar te houden? De gemeente participeert in projecten die een aantoonbare maatschappelijke meerwaarde hebben. Bij de uitvoering van projecten borduren we voort op de samenwerking met terrein beherende organisaties zoals het Waterschap en het Brabants Landschap, maar ook met bijzondere particuliere grondbezitters (Stichting Landgoed Baest). Het samenhangende netwerk van landschap en natuur is leidend. De financiering van landschappelijke kwaliteitsverbetering komt ten laste van (particuliere) initiatieven, maatschappelijke opgaven zoals (infrastructurele projecten) en cofinanciering via subsidies etc.
  • Thema’s als wateroverlast en verdroging spelen zowel in het bebouwd gebied als in het buitengebied. In het buitengebied kan vaak de ruimte worden gevonden voor oplossingen die hun weerslag hebben op de gehele gemeente. Wat betekent dit voor de inrichting van het buitengebied?
  • De kosten van het onderhoud van het wegennetwerk en de veiligheid op de smalle wegen in het buitengebied is een thema waarvoor in nauw overleg met de betrokken inwoners duurzame oplossingen gevonden zullen moeten worden.
  • Een belangrijke verbinding met de Brainport wordt gevormd door de Groene corridor. Bovendien willen we dit gebied benutten voor experimenten die zowel een verbinding vormen met de high-techregio als met bovengenoemde opgaven. Hoe richten we dit gebied in en met wie?

Over genoemde thema’s is een gezamenlijke standpuntbepaling een belangrijke stap in de goede richting. Komen tot een gezamenlijke uitvoering is een belangrijk vervolg.

Wie doet wat?

  • Naast haar functie als regisseur van randvoorwaarden (zie het thema natuur, landschap en cultuurhistorie en het thema landbouw), gaat de gemeente de dialoog organiseren, gericht op gezamenlijke oplossingen en op gezamenlijke uitvoering. Iedereen wordt nadrukkelijk uitgenodigd mee te doen!
  • Samenleving initieert en krijgt ruimte voor innovatieve ideeën, die aansluiten op de dialoog en bijdragen aan de nieuwe balans in het buitengebied.
  • Belangenorganisaties worden nadrukkelijk gevraagd samen op zoek te gaan naar de gemeenschappelijke belangen om zo tot breed gedragen innovatieve oplossingen te komen.
  • We benutten bestaande structuren en overleggen om de dialoog verder vorm te geven, zoals de Werkgroep Uitvoering Bestemmingsplan Buitengebied Oirschot (WUBBO), e.d.

Concrete opgaven

  • De Groene Corridor: een aantrekkelijke stad-landverbinding tussen Eindhoven en Oirschot. De Eindhovensedijk is een oude Napoleons weg tussen Eindhoven en Oirschot door het landelijk gebied, waar natuurgebieden en agrarische gronden elkaar afwisselen. De Groene Corridor is niet alleen een verbinding tussen de high-tech city en het aangename platteland. Het is ook een experimenteerzone waar natuur, verkeer, recreatie, werken en landschap bij elkaar komen en een gebied dat ruimte biedt aan duurzame bedrijvigheid.
  • Nieuwe beheers-, onderhouds- en bekostigingsmodellen voor natuur , landschap en cultuurhistorie. Landcoöperatie ‘Dal van de Kleine Beerze’ en Stichting Landgoed Baest zijn voorbeelden van particulier initiatief die inspireren en navolging verdienen. Gezamenlijk kunnen we bezien of meer toepassingen binnen de gemeente mogelijk zijn. Op zoek gaan naar samenhang tussen verschillende opgaven, met als uitkomst win-winsituaties waarbij ontwikkelmogelijkheden gekoppeld worden aan impulsen voor kwaliteitsverbetering. Goed voorbeeld hiervan is Landschappelijke kwaliteitsverbetering Stille Wille.
  • De aanpak vervolgen voor de in de gemeente benoemde urgentie- en knelpuntgebieden. Een van de instrumenten die hiervoor wordt ingezet is het bestemmingsplan. Daarnaast wordt ook op andere manieren
    uitvoering gegeven aan het oplossen van knelpunten.
  • De gemeente heeft de eerste gesprekken gevoerd over de energietransitie. Na de eerste verkenningen, is het zaak keuzes te maken over mogelijkheden die in het buitengebied aanwezig zijn voor het opwekken van duurzame energie. Extra windmolens langs de A58 of elders? Zonneweides in het buitengebied? Of alleen op de daken van stallen? En valt de discussie over de veehouderij te verbinden met het opwekken van energie uit meststoffen? En wat mogen we verwachten van energietransitie in een high-techregio? De verkenningen krijgen een vervolg en leiden tot concrete keuzes voor het landelijk gebied.
  • Hoe worden we klimaatbestendig? Wat betekent waterneutraliteit voor het buitengebied? Onderwerpen die op lange termijn voor grote problemen kunnen zorgen, staan nog onvoldoende op het netvlies. De eerste inventarisaties zijn uitgevoerd en geven inzicht in de problematiek. Die leiden tot een gebiedsdekkend beeld waar zich in de nabije toekomst en op de langere termijn waterproblemen zich voordoen (zowel vernatting als verdroging, als inundatie als gevolg van hevige regenbuien). Dat is de eerste zorg; de urgentie van het onderwerp duiden, vervolgens de omvang inventariseren en passende maatregelen treffen om onze fraaie woonomgeving duurzaam vorm te geven.
  • De gestarte pilots “Ruimte voor Wegen” in Straten en Spoordonk krijgen een vervolg en moeten oplossingsrichtingen aandragen voor de rest van het buitengebied.