01_Natuur landschap cultuur
02_Landbouw
03_Recreatie
04_Gezonde woon en leefomgeving
05_Economie en werkgelegenheid
06_Energie en milieu
07_Mobiliteit en bereikbaarheid
08_Basisvoorzieningen

Bijlage 1: Achtergronden proces

De gemeente is medio 2015 gestart met het opstellen van een omgevingsvisie voor Oirschot. Het proces bestaat uit de volgende stappen:

  1. Ophalen; wat vinden we belangrijk. ‘We’ dat zijn de samenleving, de gemeentelijke organisatie, het gemeentebestuur en belangenorganisaties;
    • Workshops, gesprekken, scenario’s, enquête (juni 2015-april 2016)
  2. Vertalen; van wat we hebben opgehaald in ambities en naar uitvoering;
    • Raamwerk visie (mei-juni 2016)
  3. Terugkoppelen; van wat we vertaald hebben; hebben we goed geluisterd?
    • Concept Omgevingsvisie, vaststelling voorjaar 2017

De omgevingsvisie geeft aan hoe de gemeente zich in de toekomst wil ontwikkelen. Hiermee worden de hoofdlijnen van beleid uitgezet. Dit geldt op het vlak van wonen, werken en recreëren, maar ook hoe we kwaliteiten willen behouden en versterken en welke knelpunten we willen oplossen. Hoe we omgaan met thema’s als vergrijzing en duurzaamheid en hoe we kunnen inspelen op klimaatverandering. Kortom, de omgevingsvisie gaat over alle aspecten die te maken hebben met onze fysieke leefomgeving.

Het belangrijkste binnen die fysieke leefomgeving zijn de inwoners van Oirschot, als gebruiker van de ruimte. Met hen zijn we op de eerste plaats ook gestart om in het gesprek met elkaar vast te stellen wat er in de samenleving leeft. Wat vinden de inwoners bijvoorbeeld een kwaliteit en waar ervaren ze knelpunten in hun leefomgeving? En welke ideeën leven er om de leefomgeving te versterken? Vóór de zomer van 2015 zijn we gestart met vijf bijeenkomsten in de vier dorpen om op te halen wat inwoners belangrijk vinden.

Na de zomer van 2015 hebben we met enkele groepen zoals de agrariërs en de werkgroep uitvoering bestemmingsplan buitengebied Oirschot (Wubbo) een extra gesprek gevoerd. Omdat we op enkele thema’s naar ons gevoel nog niet alle informatie opgehaald hadden. Alle informatie uit de samenleving hebben we verwerkt naar gebiedspaspoorten. Deze hebben we eind oktober gepresenteerd en dienen in deze visie als inspiratie voor initiatieven.

In de laatste maanden van 2015 hebben we nagedacht over de trends en ontwikkelingen die zich afspelen in de samenleving.

Voordat we aan de slag zijn gegaan met de omgevingsvisie, hebben we met politiek en samenleving uitgevonden welke koers het beste past. Daarvoor hebben we vier verschillende scenario’s (denkrichtingen) uitgewerkt. Eind 2015 hebben we daarover met het college gesproken en in april 2016 met de gemeenteraad.

Door in scenario’s verschillende lijnen uit te zetten wordt er een bandbreedte aangegeven, waarbinnen we keuzes moeten maken. Zo ontstaat er scherpte over wat we belangrijk vinden en wat minder. De scenario’s richten zich vooral op het proces, de rol die de gemeente daarin aanneemt en wat er van de samenleving wordt verwacht. We hebben het gemeentebestuur gevraagd om een voorkeur voor een scenario uit te spreken en een aantal verdiepingsvragen gesteld.

 


Scenario 1: In balans

Oirschot In balans werkt aan een toekomst waarin wordt gezocht naar evenwicht. Milieu, verkeer, recreatie, woningbouw: elkaar aanvullen, samenwerken wordt beloond, overlast wordt beperkt. Oirschot is een gemeente waarin iedereen rekening met elkaar houdt en waarin afstemming van elkaars belangen een groot goed is. Dit resulteert in een gemeenschap met een tevreden inwoner en een duurzaam woon-, werk- en leefklimaat en weinig extremen. Er is veel sociale samenhang, per gebied wordt in gesprekstafels gezocht naar de balans. De gemeente vervult de rol van mediator, stemt belangen af en helpt bij het oplossen van conflicten.

Scenario 2: Goed leven

Goed leven in Oirschot staat voor een gemeenschap waarin kansen worden geboden. Het zijn kansen voor iedereen, jong en oud, arm en rijk, dorpsbewoner of boer. Wat voorop staat is de kwaliteit van leven: gezond en genieten. De mogelijkheden liggen vooral op de plekken waar nog kwaliteit ontbreekt. Een gebiedsgerichte benadering ligt hier voor de hand, met veel vrijheid, maar ook met gerichte acties. De gemeente heeft de rol van regisseur, geeft aanwijzingen en het goede voorbeeld en laat ook ruimte om te improviseren. Door het creëren en inzetten op mogelijkheden ontstaat diversiteit en dynamiek.

Scenario 3: Rijk leven

Rijk leven betekent profiteren van de kracht van het individu en de gemeenschap. De welvarende inwoner is het uitgangspunt. Dit betekent ondernemerschap stimuleren, weinig regels en veel vrijheid, maar ook meer verantwoordelijkheid bij de samenleving. Rijk leven is een moderne samenleving; er is volop ruimte voor verandering en innovatie. De gemeente is de inspirator, laat zien wat er kan en nodigt uit. Er is minder grip op hoe de toekomst eruit gaat zien, het gaat in Rijk leven over een manier van werken die tot onverwachte uitkomsten kan leiden.

Scenario 4: Mooi Oirschot

De waarde van Oirschot, monument in het groen, bepaalt ook de lijn van de toekomst. Mooi Oirschot haalt de trots in de inwoner naar boven. De gemeenschap richt zich op waardebescherming: kleine schaal en duidelijke afspraken. Nieuwe ontwikkelingen worden beschouwd vanuit de continuïteitgedachte, de historie en daarop doorbouwen. De mogelijkheden liggen vooral op het vlak van recreatie. Ruimte voor grootschalige ingrepen past niet bij de gedachte van behoud. Het karakter van ‘wat er is’, wordt leidend voor keuzes. Sommige ontwikkelingen zijn niet passend en kunnen dus ook niet. De gemeente is curator en conservator en doet dat samen met de verenigingen die hier veel kennis van hebben.


 

Van 8 tot en met 24 april 2016 hebben we dezelfde vragen aan het inwonerpanel gesteld door middel van een enquête. 62% van de circa 700 leden heeft de enquête ingevuld. Met al deze input hebben we vervolgens het raamwerk en uiteindelijk de omgevingsvisie vorm gegeven.

De belangrijkste conclusies uit de raadpleging van raad en burgerpanel waren:

  • Een ieder is begaan met de kwaliteiten van Oirschot (natuur, landschap, cultuurhistorie, monumenten). Iedereen vindt behoud ervan een belangrijke randvoorwaarde voor ontwikkelingen en daar mag/moet op gestuurd worden.
    In dat opzicht is het niet zo verwonderlijk dat er minder belemmeringen worden gezien voor recreatieontwikkelingen in het buitengebied dan voor landbouwontwikkelingen.
  • Energie en duurzaamheid winnen steeds meer aan belang en dringen steeds meer door in alle afwegingen die de samenleving en overheid maken (zowel individueel als gezamenlijk);
  • Zowel in het burgerpanel als in de raad laat de beantwoording zien dat het huidige beleid gewaardeerd wordt. Als het gaat over rolopvatting, dan stuurt de raad meer aan op ‘de samenleving aan zet’ dan het burgerpanel. Dit kan te maken hebben met de ‘versheid’ van zowel dit begrip als van de gedachte achter de Omgevingswet.